.................................................................................................................................................................................................

Bizler bu sözleri, kimimiz annemizden,  babamızdan çoğumuzda ya babaannemizden  ya anneanemizden  yada dedelerimizden çok duymuşuktur. Hani derlerdiya, seferbellikten kalma, çoğu zamanda o çileli yılları, anarken hüzünlenilir, o yılara gidilirdi .yine çok kullanılan, bir sözcük vardı. Seferberliyin çocuğu diye.yani (Seferberlik yıllarında çocuk olanlar)
Birinci Dünya ve İstiklal savaşı yıllarında, Yeniköy´ den de bu şavaşlara katılanlar olmuş.bu savaşlarda şehit ve gaziler vermiştir. Ruslar orduları Ülkemizin  doğu bölgelerini  işgal edip, Şiran' ın Şinik köyüne karargah kurunca. Türk ordusu geri çekilmiş ve  Alucra' nın Çakmak köyüne karargah kurmuşlar. Şiran iki ordu arasında harp sahası olarak kalmıştır. Yeniköyün yüksek dağlarına Türk askerleri siperler kazarak buralara yerleştirilir. O günlerden kalma siperler aynı o günlerdeki gibi duruyorlar. Tabi bu esnada Yeniköy de boşaltılır. Bugün  Kızlar kalesin,de, Burga Baba ve Küçükşehit , Büyükşehit tepelerinde görülen mevziler o günlerden kalmadır. İşte o zamanlar on onbeş haneli yeni kurulan Yeniköy  o yillarda Yeniköylüler için acılı günleri başlamıştır. Köy toptan muhacir olur. Kırıntıllılarla birlikte bütün Cenik illerine dağılırlar. Çok acı çekerler  kimi açlıktan, kimi soğuktan, kimide sıtmadan ölür. Seferbellik yılları Yeniköylülerin belleklerinde derin izler bırakmıştır.Savaş bitip geri dönüldüğünde insanların bir kısmı kayıp olmuş bazıları ölmüş. Yani sözün kısacası Yeniköylüler muhacir olup gittikleri gibi geri dönememişlerdir. Köylü her şeye yeniden başlar. O kederli ve acı dolu günleri içlerine gömüp, Yeniköyün o yiğit insanları çalışkanlıklarıyla köyü eski günlerine döndürmeyi başarırlar.

Türkiyenin kutuluşu olan Ulu önder Büyük Devlet Adamı Gazi Mustafa Kemal Paşanın Ya İstiklal ya Ölüm haykırışına Katılarak GAZİLİK ünvanını alan Büyüklerimiz olmuştur.

Bunlar
İstiklal Şavaşı Gazisi   Kasım GÜNEL

İstiklal Savaşı Gazisi   Hakkı GÜNEL

Değerli dostlar biz yeniköylüleri çok yakından ilğilendiren atalarımızın o çileli yıllarda yaşadığı olayları, büyüklerimizin ayakta kalmaları, için nasıl bir dönem geçirdiklerini, o yıllarda yaşayan komşu köylerdeki insanlardan aktarılan, bilgileri olayları birebir yaşayan insanların ağzından aktarılan aşağıdaki yazı dizisini sizlerle paylaşmak istedik.O günlerde Yeniköyün etrafında olup bitenlere bakalım.

Bu Yıllarda Şiran ilçesi, Gümüşhane'ye bağlı bir bucak idi. Birinici Dünya Savaşı YıIlarında yani 1916'dan Gümüşhane ilinin kurtuluşu olan 18 Şubat 1918 Yılına kadar devam eden Osmanlı Rus Savaşı'nda Gümüşhane, Kelkit, Köse gibi yerlerin işgalinde nasıl ki Rus ordusu için, Kelkit önemli ise(Çünkü, Rus'ların tüm erzak depoları Kelkit'dedir) Osmanlı ordusu için de Şiran o kadar önemlidir. Çünkü, Kara Dağ, Çilhoroz Dağı, Çimen Dağları Osmanlının elindedir. Osmanlının en kuvetli mevzileri buralardadır. Halen Çimen Dağı'ndaki Dumbulca denen yerdeki Osmanlı Şehitliği günümüzde bile görenlerin içini yakmaktadır." Büyüklerimizden dinledigimize göre Rus ordusu bir gece baskını ile burada bir alayımızı şehit ediyor. Rus baskınından kurtulan askerler ise yollarda Ermeniler tarafından öldürülüyorlar.
 Bu savaş Yıllarında Rus'lar Şiran'a girememiştir. Sadece Telme, Kavakplnan Köyleri bir müddet Rus işgalinde kalmıştır. Fakat Rus'lardan destek alan Ermeni çeteleri yer yer öldürme ve soygun olaylarına karışmışlardır.İlçe tarihinde kara gün olarak bilinen bu günler Yıllarca Şiran insanının zihninden silinmeyecek ve bu acı, Yıllarca türkü ve ağıtlarda söylenecektir. Halk arasında muhacirlik diye adlandırılan bu kara günler  Şiran insanı için belki de tarihinde hiç görmediği günlerdir.
 Erzincan, Bayburt, Kelkit yörelerinin Ruslar tarafından işgal edilmesiyle bu yörelerde oturan insanlar  yerlerini,yurtlarını terk ederek Şiran ilçesi üzerinden Orta Anadolu'ya doğru muhacir oluyorlar'ki işte bu göçlerle Şiran İlçesi'nin kara günleri başlamaktadır.